Ograniczenie przechowywania - definicja
Ograniczenie przechowywania to zasada ochrony danych osobowych, zgodnie z którą dane osobowe, w tym zdjęcia, nagrania wideo oraz pliki źródłowe, wolno przechowywać tylko przez okres niezbędny do realizacji jasno określonego celu. W prawie Unii Europejskiej wynika ona z art. 5 ust. 1 lit. e RODO, czyli rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r.
W kontekście anonimizacji zdjęć i nagrań wideo zasada ta oznacza, że organizacja powinna ustalić osobno okres przechowywania dla materiału źródłowego, pliku po anonimizacji, kopii roboczych, eksportów oraz kopii zapasowych. Plik źródłowy zawierający widoczne twarze lub tablice rejestracyjne zwykle nadal zawiera dane osobowe. Plik skutecznie zanonimizowany może przestać podlegać RODO, ale tylko wtedy, gdy identyfikacja osoby nie jest już możliwa przy użyciu środków, które można racjonalnie zastosować. Takie podejście wynika z motywu 26 RODO.
Ograniczenie przechowywania nie polega wyłącznie na usuwaniu plików po upływie wskazanej liczby dni. Obejmuje cały cykl życia nagrania: pozyskanie, import do systemu, automatyczne wykrywanie twarzy i tablic rejestracyjnych, ręczną korektę masek, eksport zanonimizowanej wersji, usunięcie pliku wejściowego oraz kontrolę kopii technicznych.
Znaczenie ograniczenia przechowywania dla anonimizacji wideo
Nagrania wideo są szczególnie ryzykowne z perspektywy retencji, ponieważ mogą zawierać wiele kategorii informacji jednocześnie. Widoczna twarz, numer rejestracyjny, głos, lokalizacja, ubiór, kontekst zdarzenia i czas nagrania mogą pozwalać na identyfikację osoby.
Dlatego polityka przechowywania powinna rozróżniać kilka stanów tego samego materiału. Każdy z nich ma inny poziom ryzyka i może wymagać innego okresu retencji.
Rodzaj pliku | Status z perspektywy RODO | Typowa decyzja retencyjna |
|---|---|---|
Plik źródłowy z widocznymi twarzami | Dane osobowe, czasem mogące ujawniać dane szczególnych kategorii przez kontekst | Przechowywać najkrócej, tylko do wykonania celu lub anonimizacji |
Plik roboczy w trakcie zamazywania | Dane osobowe, jeśli możliwy jest dostęp do niezamazanych klatek | Usuwać po zatwierdzeniu eksportu i kontroli jakości |
Plik z rozmytymi twarzami i tablicami | Może być anonimowy albo nadal osobowy, zależnie od skuteczności anonimizacji i kontekstu | Przechowywać zgodnie z celem publikacji, archiwizacji lub celem dowodowym |
Kopie zapasowe | Zwykle ten sam status co plik źródłowy | Objąć harmonogramem nadpisywania i procedurą odtworzeniową |
Podstawa prawna w RODO i prawie polskim
Podstawą zasady jest art. 5 ust. 1 lit. e RODO. Przepis wymaga, aby dane były przechowywane w formie umożliwiającej identyfikację osoby przez okres nie dłuższy, niż jest to niezbędne do celów, w których dane są przetwarzane. Dłuższe przechowywanie może być dopuszczalne w celach archiwalnych w interesie publicznym, naukowych, historycznych lub statystycznych, przy zastosowaniu odpowiednich zabezpieczeń. Motyw 39 RODO doprecyzowuje, że okres przechowywania powinien być ograniczony do ścisłego minimum, a administrator powinien ustalić terminy usuwania lub okresowego przeglądu.
W praktyce retencja nagrań powinna być powiązana także z innymi obowiązkami RODO. Najważniejsze są następujące przepisy:
- art. 5 ust. 1 lit. b RODO - cel przetwarzania musi być określony przed rozpoczęciem nagrywania lub anonimizacji,
- art. 5 ust. 1 lit. c RODO - minimalizacja danych wymaga ograniczenia zakresu utrwalanych i przechowywanych informacji,
- art. 5 ust. 2 RODO - administrator musi wykazać rozliczalność, w tym istnienie harmonogramu retencji,
- art. 25 RODO - privacy by design wymaga zaprojektowania procesu tak, aby pliki źródłowe nie były przechowywane bez potrzeby,
- art. 30 RODO - rejestr czynności przetwarzania powinien opisywać, o ile jest to możliwe, planowane terminy usunięcia poszczególnych kategorii danych,
- art. 32 RODO - bezpieczeństwo przetwarzania obejmuje kontrolę dostępu, poufność, integralność, dostępność oraz odporność systemów i usług przetwarzania.
W polskim prawie szczególny termin występuje przy monitoringu pracowniczym. Art. 222 § 3 Kodeksu pracy przewiduje, że nagrania obrazu można przechowywać przez okres nieprzekraczający 3 miesięcy od dnia nagrania. Zgodnie z art. 222 § 4 Kodeksu pracy, jeżeli nagranie stanowi dowód w postępowaniu prowadzonym na podstawie prawa lub pracodawca powziął wiadomość, że może ono stanowić dowód w takim postępowaniu, termin ulega przedłużeniu do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.
Jak ustalić maksymalny okres przechowywania nagrań?
Nie istnieje jeden uniwersalny termin dla wszystkich zdjęć i filmów. Administrator powinien ustalić retencję na podstawie celu, podstawy prawnej, ryzyka dla osób oraz wymogów sektorowych. Termin „na wszelki wypadek” jest trudny do pogodzenia z art. 5 ust. 1 lit. e RODO.
Praktyczny model decyzyjny może wyglądać następująco:
- Określić cel, na przykład obsługa incydentu, publikacja materiału, odpowiedź na wniosek o dostęp do informacji lub dokumentacja szkody.
- Ustalić, czy potrzebny jest plik źródłowy, czy wystarczy wersja zanonimizowana.
- Wyznaczyć maksymalny czas pracy na pliku źródłowym, na przykład do zakończenia kontroli jakości anonimizacji.
- Opisać, kiedy plik źródłowy zostanie usunięty z katalogu roboczego, kolejki przetwarzania i kopii zapasowych.
- Wprowadzić okresowy przegląd nagrań, jeżeli materiał ma być przechowywany dłużej z powodów dowodowych lub archiwalnych.
Parametry i kontrole retencji
Ograniczenie przechowywania powinno być mierzalne. Bez parametrów technicznych trudno wykazać rozliczalność, szczególnie podczas kontroli organu nadzorczego lub audytu wewnętrznego.
Parametr | Znaczenie praktyczne | Przykład kontroli |
|---|---|---|
Okres retencji pliku źródłowego | Maksymalny czas przechowywania materiału przed anonimizacją lub usunięciem | Automatyczne oznaczenie daty usunięcia przy imporcie |
SLA usunięcia | Czas wykonania usunięcia po upływie retencji | Raport z zadań usuwania i wyjątków |
Retencja kopii zapasowych | Czas, po którym kopia zawierająca dane osobowe zostanie nadpisana | Harmonogram backupu i procedura odtworzenia bez przywracania danych usuniętych |
Odsetek plików po terminie | Wskaźnik zgodności procesu | Przegląd katalogów roboczych i repozytoriów eksportu |
Ograniczenie przechowywania w procesie zamazywania twarzy i tablic
W narzędziach do anonimizacji wideo, takich jak Gallio PRO, retencja powinna być ustalona poza samym algorytmem wykrywania. Oprogramowanie może wspierać proces przez lokalne przetwarzanie plików, automatyczne wykrywanie twarzy i tablic rejestracyjnych oraz ręczną korektę elementów, których system nie wykrywa automatycznie, na przykład logotypów, tatuaży, identyfikatorów lub treści widocznych na ekranach.
Dla zgodności istotne jest, aby po eksporcie zanonimizowanej wersji podjąć decyzję o losie pliku źródłowego. Jeżeli dalsze przechowywanie oryginału nie jest konieczne, powinien zostać usunięty zgodnie z polityką retencji. Jeżeli musi zostać zachowany jako dowód, należy ograniczyć dostęp, udokumentować podstawę przechowywania i wyznaczyć datę kolejnego przeglądu.
Odniesienia normatywne
Najważniejsze źródła dla tego pojęcia to RODO, polski Kodeks pracy oraz wytyczne organów ochrony danych dotyczące monitoringu i minimalizacji retencji. W interpretacji należy odróżniać anonimizację od pseudonimizacji. Pseudonimizacja, o której mowa w art. 4 pkt 5 RODO, nadal dotyczy danych osobowych.
- Rozporządzenie (UE) 2016/679, art. 5 ust. 1 lit. e, art. 5 ust. 2, art. 25, art. 30, art. 32 oraz motywy 26 i 39.
- Kodeks pracy, art. 222 § 3 i § 4, dotyczące przechowywania nagrań monitoringu pracowniczego.
- Wytyczne Europejskiej Rady Ochrony Danych 3/2019 w sprawie przetwarzania danych osobowych przez urządzenia wideo, wersja 2.0 przyjęta 29 stycznia 2020 r.