Współadministrowanie - definicja
Współadministrowanie to sytuacja, w której co najmniej dwa podmioty wspólnie ustalają cele i sposoby przetwarzania danych osobowych. W prawie UE podstawą jest art. 26 RODO, czyli rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. Pojęcie wynika także z definicji administratora z art. 4 pkt 7 RODO.
Współadministrowanie nie oznacza, że każdy podmiot wykonuje te same czynności techniczne. Istotne jest wspólne decydowanie o tym, po co dane są przetwarzane oraz jak zasadniczo przebiega przetwarzanie. Europejska Rada Ochrony Danych (EROD) w Wytycznych 07/2020 dotyczących pojęć administratora i podmiotu przetwarzającego, przyjętych 7 lipca 2021 r., wskazuje, że wspólne ustalanie może wynikać z jednej decyzji albo z decyzji uzupełniających się, jeżeli są one nierozłączne dla danego przetwarzania.
W kontekście anonimizacji zdjęć i nagrań wideo współadministrowanie może wystąpić, gdy dwa podmioty wspólnie decydują o publikacji lub udostępnieniu materiału, zakresie zamazywania twarzy i tablic rejestracyjnych, podstawie prawnej oraz okresie przechowywania plików. Samo użycie narzędzia technicznego do wykrywania twarzy i tablic rejestracyjnych nie przesądza jeszcze o współadministrowaniu. Jeżeli dostawca oprogramowania działa wyłącznie na polecenie klienta i nie decyduje o celach ani podstawowych sposobach przetwarzania, należy rozważyć raczej relację administrator - podmiot przetwarzający z art. 28 RODO albo brak dostępu dostawcy do danych, szczególnie przy wdrożeniu on-premise.
Kiedy powstaje współadministrowanie przy anonimizacji wideo?
Ocena współadministrowania wymaga analizy realnego wpływu stron na przetwarzanie. Nazwa umowy nie jest rozstrzygająca. Znaczenie ma faktyczny podział decyzji, obowiązków i korzyści z przetwarzania materiałów wizualnych.
Sytuacja | Najbardziej prawdopodobna kwalifikacja | Uzasadnienie |
|---|---|---|
Dwie instytucje wspólnie ustalają, które nagrania z wydarzenia publicznego zostaną opublikowane i jakie elementy trzeba zamazać. | Współadministrowanie | Obie strony wpływają na cel publikacji i zasadnicze sposoby przetwarzania. |
Podmiot zewnętrzny anonimizuje nagrania według szczegółowych instrukcji klienta. | Powierzenie przetwarzania | Usługodawca nie ustala celu ani zasadniczych sposobów przetwarzania. |
Organizacja używa Gallio PRO bez przekazywania plików dostawcy. | Brak przetwarzania przez dostawcę | Przy wdrożeniu on-premise dostawca nie musi mieć dostępu do zdjęć, nagrań ani wyników detekcji. |
Dostawca samodzielnie wykorzystuje przesłane nagrania do własnych celów, np. trenowania modeli. | Odrębne administrowanie, a wyjątkowo współadministrowanie | Decydują konkretne cele, podstawy prawne i zakres uzgodnień między stronami; wykorzystanie danych poza instrukcjami klienta może też oznaczać naruszenie zasad powierzenia. |
Obowiązki współadministratorów
Art. 26 RODO wymaga, aby współadministratorzy w przejrzysty sposób uzgodnili zakres swojej odpowiedzialności. Uzgodnienie powinno w szczególności obejmować realizację praw osób, których dane dotyczą, oraz obowiązki informacyjne z art. 13 i 14 RODO. Zasadnicza treść uzgodnień musi być udostępniona osobie, której dane dotyczą.
W praktyce przy zamazywaniu twarzy i tablic rejestracyjnych uzgodnienie powinno określać co najmniej następujące elementy:
- kto decyduje o celu przetwarzania zdjęć i nagrań wideo, np. publikacji, archiwizacji, udostępnieniu dowodowym lub szkoleniowym;
- kto wybiera zakres anonimizacji, w tym automatyczne zamazywanie twarzy i tablic rejestracyjnych oraz ewentualne manualne zamazywanie innych elementów;
- kto odpowiada za ocenę podstawy prawnej, obowiązek informacyjny i obsługę żądań z art. 15-22 RODO;
- kto wykonuje ocenę skutków dla ochrony danych, jeżeli jest wymagana na podstawie art. 35 RODO;
- kto zgłasza naruszenie ochrony danych do organu nadzorczego, jeżeli jest to wymagane, bez zbędnej zwłoki i w miarę możliwości w terminie 72 godzin zgodnie z art. 33 ust. 1 RODO;
- kto prowadzi rejestr czynności przetwarzania z art. 30 RODO oraz dokumentuje decyzje dotyczące retencji i usuwania materiałów.
Odpowiedzialność i podział ryzyka
Współadministrowanie nie znosi odpowiedzialności każdego z podmiotów wobec osoby, której dane dotyczą. Zgodnie z art. 82 ust. 4 RODO, jeżeli kilku administratorów lub podmiotów przetwarzających uczestniczy w tym samym przetwarzaniu i odpowiada za szkodę, każdy z nich może ponosić odpowiedzialność za całą szkodę, aby zapewnić skuteczne odszkodowanie. Art. 82 ust. 5 RODO przewiduje następnie możliwość regresu między podmiotami odpowiedzialnymi.
Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE wskazuje szerokie rozumienie wspólnego wpływu na przetwarzanie. Znaczenie mają m.in. sprawy C-210/16 Wirtschaftsakademie Schleswig-Holstein z 5 czerwca 2018 r., C-25/17 Jehovan todistajat z 10 lipca 2018 r. oraz C-40/17 Fashion ID z 29 lipca 2019 r. TSUE podkreśla, że współadministratorzy nie muszą mieć równego dostępu do danych ani identycznego zakresu odpowiedzialności.
Współadministrowanie a zamazywanie twarzy i tablic rejestracyjnych
Materiały wideo mogą zawierać wizerunek, tablice rejestracyjne, kontekst miejsca i czasu oraz inne informacje pozwalające zidentyfikować osobę. W Polsce ochrona wizerunku wynika nie tylko z RODO, lecz także z art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego oraz art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z 4 lutego 1994 r. Przepis art. 81 przewiduje wyjątki, m.in. dla osób powszechnie znanych, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nie funkcji publicznych, osób stanowiących jedynie szczegół całości oraz osób, które otrzymały umówioną zapłatę za pozowanie.
W przypadku tablic rejestracyjnych należy uwzględnić rozbieżność w polskiej praktyce. UODO, EROD oraz orzecznictwo TSUE akcentują możliwość identyfikacji w kontekście całego materiału i dostępnych środków. Z kolei w części orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego pojawia się stanowisko, że sama tablica rejestracyjna nie zawsze stanowi dane osobowe. Dla współadministratorów oznacza to konieczność udokumentowania oceny ryzyka, zwłaszcza przed publikacją nagrań w internecie.
Kluczowe parametry uzgodnienia współadministrowania
Uzgodnienie z art. 26 RODO powinno być operacyjne, a nie wyłącznie deklaratywne. Przy przetwarzaniu zdjęć i nagrań wideo warto przypisać mierzalne obowiązki oraz kryteria akceptacji anonimizacji.
Parametr | Znaczenie praktyczne | Źródło lub punkt kontroli |
|---|---|---|
Termin obsługi żądania osoby | Co do zasady 1 miesiąc na odpowiedź. | Art. 12 ust. 3 RODO |
Termin zgłoszenia naruszenia | Bez zbędnej zwłoki i w miarę możliwości nie później niż 72 godziny od stwierdzenia naruszenia, jeżeli zgłoszenie jest wymagane. | Art. 33 ust. 1 RODO |
Zakres detekcji automatycznej | Twarze i tablice rejestracyjne; inne elementy wymagają decyzji i kontroli manualnej. | Specyfikacja procesu anonimizacji |
Metryki jakości | Precision, recall, liczba obiektów pominiętych, liczba fałszywych detekcji, kontrola próbek. | Dokumentacja testów i odbioru |
Retencja plików | Oddzielne terminy dla oryginałów, kopii roboczych i materiałów po anonimizacji. | Art. 5 ust. 1 lit. e RODO |
Odniesienia normatywne
Podstawowe źródła dla oceny współadministrowania to RODO, wytyczne EROD oraz orzecznictwo TSUE. W polskich projektach dotyczących wideo należy dodatkowo uwzględnić przepisy o ochronie dóbr osobistych i wizerunku.
- RODO, art. 4 pkt 7, art. 5, art. 12-14, art. 26, art. 28, art. 30, art. 32-35, art. 82 oraz motyw 79.
- EROD, Guidelines 07/2020 on the concepts of controller and processor in the GDPR, wersja 2.0, 7 lipca 2021 r.
- TSUE, C-210/16, C-25/17 oraz C-40/17, dotyczące zakresu współadministratorstwa.
- Kodeks cywilny, art. 23 i 24, w zakresie ochrony dóbr osobistych.
- Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych z 4 lutego 1994 r., art. 81, w zakresie rozpowszechniania wizerunku.
Zobacz też
Powiązane pojęcia pomagają ocenić współadministrowanie w projektach obejmujących anonimizację zdjęć i nagrań wideo.