Czym jest współadministrowanie?

Współadministrowanie - definicja

Współadministrowanie to sytuacja, w której co najmniej dwa podmioty wspólnie ustalają cele i sposoby przetwarzania danych osobowych. W prawie UE podstawą jest art. 26 RODO, czyli rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. Pojęcie wynika także z definicji administratora z art. 4 pkt 7 RODO.

Współadministrowanie nie oznacza, że każdy podmiot wykonuje te same czynności techniczne. Istotne jest wspólne decydowanie o tym, po co dane są przetwarzane oraz jak zasadniczo przebiega przetwarzanie. Europejska Rada Ochrony Danych (EROD) w Wytycznych 07/2020 dotyczących pojęć administratora i podmiotu przetwarzającego, przyjętych 7 lipca 2021 r., wskazuje, że wspólne ustalanie może wynikać z jednej decyzji albo z decyzji uzupełniających się, jeżeli są one nierozłączne dla danego przetwarzania.

W kontekście anonimizacji zdjęć i nagrań wideo współadministrowanie może wystąpić, gdy dwa podmioty wspólnie decydują o publikacji lub udostępnieniu materiału, zakresie zamazywania twarzy i tablic rejestracyjnych, podstawie prawnej oraz okresie przechowywania plików. Samo użycie narzędzia technicznego do wykrywania twarzy i tablic rejestracyjnych nie przesądza jeszcze o współadministrowaniu. Jeżeli dostawca oprogramowania działa wyłącznie na polecenie klienta i nie decyduje o celach ani podstawowych sposobach przetwarzania, należy rozważyć raczej relację administrator - podmiot przetwarzający z art. 28 RODO albo brak dostępu dostawcy do danych, szczególnie przy wdrożeniu on-premise.

Kiedy powstaje współadministrowanie przy anonimizacji wideo?

Ocena współadministrowania wymaga analizy realnego wpływu stron na przetwarzanie. Nazwa umowy nie jest rozstrzygająca. Znaczenie ma faktyczny podział decyzji, obowiązków i korzyści z przetwarzania materiałów wizualnych.

Sytuacja

Najbardziej prawdopodobna kwalifikacja

Uzasadnienie

Dwie instytucje wspólnie ustalają, które nagrania z wydarzenia publicznego zostaną opublikowane i jakie elementy trzeba zamazać.

Współadministrowanie

Obie strony wpływają na cel publikacji i zasadnicze sposoby przetwarzania.

Podmiot zewnętrzny anonimizuje nagrania według szczegółowych instrukcji klienta.

Powierzenie przetwarzania

Usługodawca nie ustala celu ani zasadniczych sposobów przetwarzania.

Organizacja używa Gallio PRO bez przekazywania plików dostawcy.

Brak przetwarzania przez dostawcę

Przy wdrożeniu on-premise dostawca nie musi mieć dostępu do zdjęć, nagrań ani wyników detekcji.

Dostawca samodzielnie wykorzystuje przesłane nagrania do własnych celów, np. trenowania modeli.

Odrębne administrowanie, a wyjątkowo współadministrowanie

Decydują konkretne cele, podstawy prawne i zakres uzgodnień między stronami; wykorzystanie danych poza instrukcjami klienta może też oznaczać naruszenie zasad powierzenia.

Obowiązki współadministratorów

Art. 26 RODO wymaga, aby współadministratorzy w przejrzysty sposób uzgodnili zakres swojej odpowiedzialności. Uzgodnienie powinno w szczególności obejmować realizację praw osób, których dane dotyczą, oraz obowiązki informacyjne z art. 13 i 14 RODO. Zasadnicza treść uzgodnień musi być udostępniona osobie, której dane dotyczą.

W praktyce przy zamazywaniu twarzy i tablic rejestracyjnych uzgodnienie powinno określać co najmniej następujące elementy:

  • kto decyduje o celu przetwarzania zdjęć i nagrań wideo, np. publikacji, archiwizacji, udostępnieniu dowodowym lub szkoleniowym;
  • kto wybiera zakres anonimizacji, w tym automatyczne zamazywanie twarzy i tablic rejestracyjnych oraz ewentualne manualne zamazywanie innych elementów;
  • kto odpowiada za ocenę podstawy prawnej, obowiązek informacyjny i obsługę żądań z art. 15-22 RODO;
  • kto wykonuje ocenę skutków dla ochrony danych, jeżeli jest wymagana na podstawie art. 35 RODO;
  • kto zgłasza naruszenie ochrony danych do organu nadzorczego, jeżeli jest to wymagane, bez zbędnej zwłoki i w miarę możliwości w terminie 72 godzin zgodnie z art. 33 ust. 1 RODO;
  • kto prowadzi rejestr czynności przetwarzania z art. 30 RODO oraz dokumentuje decyzje dotyczące retencji i usuwania materiałów.

Odpowiedzialność i podział ryzyka

Współadministrowanie nie znosi odpowiedzialności każdego z podmiotów wobec osoby, której dane dotyczą. Zgodnie z art. 82 ust. 4 RODO, jeżeli kilku administratorów lub podmiotów przetwarzających uczestniczy w tym samym przetwarzaniu i odpowiada za szkodę, każdy z nich może ponosić odpowiedzialność za całą szkodę, aby zapewnić skuteczne odszkodowanie. Art. 82 ust. 5 RODO przewiduje następnie możliwość regresu między podmiotami odpowiedzialnymi.

Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE wskazuje szerokie rozumienie wspólnego wpływu na przetwarzanie. Znaczenie mają m.in. sprawy C-210/16 Wirtschaftsakademie Schleswig-Holstein z 5 czerwca 2018 r., C-25/17 Jehovan todistajat z 10 lipca 2018 r. oraz C-40/17 Fashion ID z 29 lipca 2019 r. TSUE podkreśla, że współadministratorzy nie muszą mieć równego dostępu do danych ani identycznego zakresu odpowiedzialności.

Współadministrowanie a zamazywanie twarzy i tablic rejestracyjnych

Materiały wideo mogą zawierać wizerunek, tablice rejestracyjne, kontekst miejsca i czasu oraz inne informacje pozwalające zidentyfikować osobę. W Polsce ochrona wizerunku wynika nie tylko z RODO, lecz także z art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego oraz art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z 4 lutego 1994 r. Przepis art. 81 przewiduje wyjątki, m.in. dla osób powszechnie znanych, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nie funkcji publicznych, osób stanowiących jedynie szczegół całości oraz osób, które otrzymały umówioną zapłatę za pozowanie.

W przypadku tablic rejestracyjnych należy uwzględnić rozbieżność w polskiej praktyce. UODO, EROD oraz orzecznictwo TSUE akcentują możliwość identyfikacji w kontekście całego materiału i dostępnych środków. Z kolei w części orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego pojawia się stanowisko, że sama tablica rejestracyjna nie zawsze stanowi dane osobowe. Dla współadministratorów oznacza to konieczność udokumentowania oceny ryzyka, zwłaszcza przed publikacją nagrań w internecie.

Kluczowe parametry uzgodnienia współadministrowania

Uzgodnienie z art. 26 RODO powinno być operacyjne, a nie wyłącznie deklaratywne. Przy przetwarzaniu zdjęć i nagrań wideo warto przypisać mierzalne obowiązki oraz kryteria akceptacji anonimizacji.

Parametr

Znaczenie praktyczne

Źródło lub punkt kontroli

Termin obsługi żądania osoby

Co do zasady 1 miesiąc na odpowiedź.

Art. 12 ust. 3 RODO

Termin zgłoszenia naruszenia

Bez zbędnej zwłoki i w miarę możliwości nie później niż 72 godziny od stwierdzenia naruszenia, jeżeli zgłoszenie jest wymagane.

Art. 33 ust. 1 RODO

Zakres detekcji automatycznej

Twarze i tablice rejestracyjne; inne elementy wymagają decyzji i kontroli manualnej.

Specyfikacja procesu anonimizacji

Metryki jakości

Precision, recall, liczba obiektów pominiętych, liczba fałszywych detekcji, kontrola próbek.

Dokumentacja testów i odbioru

Retencja plików

Oddzielne terminy dla oryginałów, kopii roboczych i materiałów po anonimizacji.

Art. 5 ust. 1 lit. e RODO

Odniesienia normatywne

Podstawowe źródła dla oceny współadministrowania to RODO, wytyczne EROD oraz orzecznictwo TSUE. W polskich projektach dotyczących wideo należy dodatkowo uwzględnić przepisy o ochronie dóbr osobistych i wizerunku.

  • RODO, art. 4 pkt 7, art. 5, art. 12-14, art. 26, art. 28, art. 30, art. 32-35, art. 82 oraz motyw 79.
  • EROD, Guidelines 07/2020 on the concepts of controller and processor in the GDPR, wersja 2.0, 7 lipca 2021 r.
  • TSUE, C-210/16, C-25/17 oraz C-40/17, dotyczące zakresu współadministratorstwa.
  • Kodeks cywilny, art. 23 i 24, w zakresie ochrony dóbr osobistych.
  • Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych z 4 lutego 1994 r., art. 81, w zakresie rozpowszechniania wizerunku.

Zobacz też

Powiązane pojęcia pomagają ocenić współadministrowanie w projektach obejmujących anonimizację zdjęć i nagrań wideo.