Czym jest podprocesor?

Podprocesor - definicja

Podprocesor to potoczne, kontraktowe określenie innego podmiotu przetwarzającego, z którego korzysta podmiot przetwarzający dane osobowe w imieniu administratora. W RODO nie występuje słowo „podprocesor”. Odpowiada mu konstrukcja z art. 28 ust. 2 i 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r., czyli dalsze powierzenie przetwarzania innemu podmiotowi przetwarzającemu.

W praktyce podprocesor pojawia się wtedy, gdy administrator powierza przetwarzanie danych głównemu procesorowi, a ten chce zaangażować kolejny podmiot do wykonania części operacji. W kontekście anonimizacji zdjęć i nagrań wideo może to dotyczyć na przykład hostingu, zdalnego wsparcia technicznego, infrastruktury obliczeniowej, przechowywania plików lub usług związanych z utrzymaniem systemu wykrywającego twarze i tablice rejestracyjne.

Kluczowe jest to, że podprocesor nie działa samodzielnie jako administrator danych. Przetwarza dane wyłącznie w zakresie powierzonym przez procesora i pośrednio przez administratora. Łańcuch odpowiedzialności pozostaje czytelny: administrator odpowiada za podstawę i cel przetwarzania, procesor za zgodne wykonanie umowy powierzenia, a podprocesor za czynności przekazane mu w ramach dalszego powierzenia.

Podprocesor w anonimizacji zdjęć i nagrań wideo

Materiały wideo i zdjęcia mogą zawierać dane osobowe, jeżeli możliwa jest identyfikacja osoby, na przykład przez twarz, numer rejestracyjny pojazdu lub kontekst nagrania. Dlatego udział podprocesora w takim procesie wymaga szczególnej kontroli technicznej i umownej.

Przykład podmiotu

Czy zwykle jest podprocesorem?

Znaczenie dla anonimizacji wideo

Dostawca hostingu lub chmury

Tak, jeżeli przechowuje lub przetwarza pliki z danymi osobowymi

Może mieć wpływ na lokalizację danych, szyfrowanie, kopie zapasowe i usuwanie nagrań

Zewnętrzny zespół wsparcia technicznego

Tak, jeżeli ma dostęp do zdjęć, nagrań lub środowiska produkcyjnego

Wymaga kontroli dostępu, rejestrowania działań i ograniczenia zakresu uprawnień

Dostawca oprogramowania on-premise bez dostępu do danych

Zwykle nie

Sam fakt dostarczenia programu nie oznacza powierzenia, jeżeli dostawca nie przetwarza danych

Podmiot wykonujący ręczne oznaczanie lub korektę masek

Tak, jeżeli widzi niezamazałe materiały

Ryzyko obejmuje ujawnienie twarzy, tablic rejestracyjnych i kontekstu zdarzenia

Zgoda administratora na dalsze powierzenie

Zgodnie z art. 28 ust. 2 RODO procesor nie może korzystać z usług innego podmiotu przetwarzającego bez uprzedniej szczegółowej albo ogólnej pisemnej zgody administratora, także w formie elektronicznej. Zgoda szczegółowa dotyczy konkretnego podprocesora. Zgoda ogólna może obejmować kategorie lub listę podprocesorów, ale wymaga poinformowania administratora o planowanych zmianach.

W procesach zamazywania twarzy i tablic rejestracyjnych zgoda nie powinna być traktowana formalnie. Administrator powinien wiedzieć, kto ma dostęp do materiału źródłowego, gdzie znajduje się infrastruktura, czy dane są przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy i jakie środki bezpieczeństwa stosuje każdy uczestnik łańcucha.

W praktyce warto uregulować co najmniej następujące elementy:

  • nazwę i rolę każdego podprocesora,
  • lokalizację przetwarzania i państwo przechowywania danych,
  • rodzaj danych, na przykład obraz twarzy, tablice rejestracyjne, metadane pliku,
  • zakres czynności, na przykład hosting, wsparcie, backup, utrzymanie,
  • procedurę sprzeciwu administratora wobec nowego podprocesora,
  • termin usunięcia lub zwrotu danych po zakończeniu usługi.

Łańcuch odpowiedzialności i obowiązki umowne

Art. 28 ust. 4 RODO wymaga, aby na podprocesora nałożono zasadniczo te same obowiązki ochrony danych, które wiążą głównego procesora wobec administratora. Jeżeli podprocesor nie wywiąże się ze swoich obowiązków, główny procesor pozostaje odpowiedzialny wobec administratora za wykonanie zobowiązań podprocesora.

Obszar kontroli

Podstawa

Praktyczny wymóg

Umowa dalszego powierzenia

RODO, art. 28 ust. 4

Te same gwarancje ochrony danych jak w umowie między administratorem a procesorem

Bezpieczeństwo przetwarzania

RODO, art. 32

Szyfrowanie, kontrola dostępu, rozliczalność, testowanie zabezpieczeń

Rejestr czynności procesora

RODO, art. 30 ust. 2

Opis wszystkich kategorii przetwarzania wykonywanych w imieniu administratora

Naruszenia ochrony danych

RODO, art. 33 ust. 2

Niezwłoczne zgłoszenie naruszenia przez procesora administratorowi

Audyt i certyfikacja

RODO, art. 28 ust. 3 lit. h oraz art. 42

Możliwość audytu, raporty bezpieczeństwa, odniesienie do ISO/IEC 27001:2022 lub ISO/IEC 27701:2019

Podprocesor a oprogramowanie on-premise

W modelu on-premise dane są przetwarzane w środowisku administratora lub procesora, a nie w infrastrukturze dostawcy narzędzia. Jeżeli dostawca oprogramowania nie ma dostępu do zdjęć, nagrań, metadanych ani środowiska produkcyjnego, sama licencja lub instalacja programu nie tworzy relacji powierzenia.

Ma to znaczenie przy korzystaniu z Gallio PRO. Oprogramowanie służy do wykrywania twarzy oraz tablic rejestracyjnych i ich zamazywania w zdjęciach oraz nagraniach wideo. Nie wykonuje anonimizacji strumienia wideo w czasie rzeczywistym. Nie zbiera logów zawierających detekcje twarzy lub tablic rejestracyjnych ani logów zawierających dane osobowe lub szczególne kategorie danych osobowych.

Jeżeli jednak dostawca uzyska zdalny dostęp do materiałów źródłowych w ramach wsparcia, testów lub diagnostyki, należy ponownie ocenić role stron. W takim przypadku może powstać relacja powierzenia, a ewentualni dalsi dostawcy wsparcia lub infrastruktury mogą stać się podprocesorami.

Ryzyka przy dalszym powierzeniu anonimizacji wideo

Dalsze powierzenie zwiększa liczbę podmiotów, które mogą mieć techniczny dostęp do niezamazałych materiałów. Ryzyko jest szczególnie istotne przed wykonaniem anonimizacji, gdy widoczne są twarze, numery rejestracyjne i kontekst miejsca lub zdarzenia.

Najczęstsze ryzyka wymagające kontroli to:

  • nieuprawniony dostęp do plików źródłowych przed zamazaniem,
  • przechowywanie kopii roboczych poza zaakceptowaną lokalizacją,
  • brak jasnego terminu usunięcia materiałów po zakończeniu przetwarzania,
  • przekazanie danych poza EOG bez właściwej podstawy transferowej,
  • brak informacji o zmianie podprocesora,
  • niewystarczające rozdzielenie środowisk testowych i produkcyjnych.

Odniesienia normatywne

Podstawowe źródła dla pojęcia podprocesora to RODO, w szczególności art. 4 pkt 8, art. 28 ust. 2-4, art. 30 ust. 2, art. 32 i art. 33 ust. 2. Istotne są także Wytyczne EROD 07/2020 dotyczące pojęć administratora i podmiotu przetwarzającego, wersja 2.0 przyjęta 7 lipca 2021 r.

Dla oceny bezpieczeństwa można odwoływać się do standardów ISO/IEC 27001:2022, ISO/IEC 27002:2022 oraz ISO/IEC 27701:2019. W przypadku transferów poza EOG należy uwzględnić art. 44-49 RODO, w tym właściwe decyzje stwierdzające odpowiedni stopień ochrony albo, przy stosowaniu standardowych klauzul umownych, decyzję wykonawczą Komisji (UE) 2021/914 z 4 czerwca 2021 r. dotyczącą standardowych klauzul umownych.

Zobacz też