Czym jest umowa powierzenia przetwarzania?

Umowa powierzenia przetwarzania - definicja

Umowa powierzenia przetwarzania to umowa lub inny instrument prawny wymagany przez art. 28 RODO, czyli rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r., stosowane od 25 maja 2018 r. Reguluje sytuację, w której podmiot przetwarzający przetwarza dane osobowe w imieniu administratora.

W kontekście anonimizacji zdjęć i nagrań wideo umowa powierzenia jest potrzebna wtedy, gdy dostawca narzędzia faktycznie ma dostęp do materiałów zawierających dane osobowe. Dotyczy to zwłaszcza twarzy osób, tablic rejestracyjnych, głosu w nagraniu, metadanych pliku lub innych informacji pozwalających pośrednio zidentyfikować osobę.

Sam zakup lub instalacja oprogramowania on-premise nie zawsze oznacza powierzenie. Jeżeli dostawca nie ma dostępu do plików, nie przetwarza nagrań na własnej infrastrukturze i nie uzyskuje zdalnego dostępu do środowiska klienta, może być wyłącznie dostawcą oprogramowania. Jeżeli jednak wykonuje hosting, zdalną diagnostykę, usługę anonimizacji, wsparcie z dostępem do materiału albo przetwarza dane w chmurze, zwykle działa jako podmiot przetwarzający w rozumieniu art. 4 pkt 8 i art. 28 RODO.

Kiedy dostawca narzędzia jest podmiotem przetwarzającym?

Ocena roli dostawcy zależy od faktycznych czynności, a nie od nazwy umowy. Europejska Rada Ochrony Danych w Wytycznych 07/2020 dotyczących pojęć administratora i podmiotu przetwarzającego, wersja 2.0 z 7 lipca 2021 r., wskazuje, że podmiot przetwarzający działa w imieniu administratora i nie określa samodzielnie głównych celów ani zasadniczych sposobów przetwarzania.

W projektach obejmujących zamazywanie twarzy i tablic rejestracyjnych praktyczna kwalifikacja wygląda następująco:

Model korzystania z narzędzia

Typowa rola dostawcy

Czy potrzebna jest umowa z art. 28 RODO?

Oprogramowanie on-premise działa lokalnie, bez dostępu dostawcy do zdjęć i wideo

Dostawca oprogramowania

Zwykle nie, o ile brak dostępu do danych osobowych

Dostawca świadczy zdalne wsparcie i może zobaczyć pliki, podgląd ekranu lub katalogi robocze

Podmiot przetwarzający

Tak

Materiały są przesyłane do infrastruktury dostawcy w celu automatycznego zamazania twarzy lub tablic

Podmiot przetwarzający

Tak

Dostawca sam decyduje o dalszym wykorzystaniu nagrań, np. do własnych celów treningowych

Możliwy odrębny administrator lub współadministrator

Sama umowa powierzenia może być niewystarczająca

Co musi zawierać umowa powierzenia przetwarzania?

Minimalną treść umowy określa art. 28 ust. 3 RODO. Umowa powinna być konkretna, ponieważ wideo i zdjęcia mają inną skalę ryzyka niż proste dane tekstowe. Jedna klatka nagrania może zawierać wiele osób, pojazdów i cech kontekstowych.

W umowie należy opisać co najmniej następujące elementy:

  • przedmiot i czas trwania przetwarzania, np. czas realizacji anonimizacji oraz okres przechowywania plików roboczych;
  • charakter i cel przetwarzania, np. wykrywanie twarzy, wykrywanie tablic rejestracyjnych oraz zamazywanie wskazanych obszarów obrazu;
  • rodzaj danych osobowych, np. wizerunek, numer rejestracyjny pojazdu, głos, metadane techniczne pliku;
  • kategorie osób, np. pracownicy, klienci, przechodnie, uczestnicy zdarzenia, kierowcy;
  • obowiązki i prawa administratora;
  • zobowiązanie dostawcy do przetwarzania danych wyłącznie na udokumentowane polecenie administratora;
  • zapewnienie, aby osoby upoważnione do przetwarzania danych zobowiązały się do zachowania poufności albo podlegały odpowiedniemu ustawowemu obowiązkowi poufności;
  • obowiązek stosowania środków bezpieczeństwa zgodnie z art. 32 RODO;
  • zasady korzystania z dalszych podmiotów przetwarzających zgodnie z art. 28 ust. 2 i 4 RODO;
  • procedury usunięcia albo zwrotu danych po zakończeniu usługi, w tym usunięcia istniejących kopii, chyba że prawo Unii lub prawo państwa członkowskiego nakazuje dalsze przechowywanie danych;
  • pomoc dostawcy przy realizacji praw osób oraz obowiązków z art. 32-36 RODO;
  • prawo audytu i obowiązek udostępniania informacji niezbędnych do wykazania zgodności;
  • obowiązek niezwłocznego poinformowania administratora, jeżeli zdaniem dostawcy wydane polecenie narusza RODO lub inne przepisy o ochronie danych.

Znaczenie dla anonimizacji zdjęć i nagrań wideo

Umowa powierzenia powinna precyzyjnie rozróżniać wykrywanie twarzy od rozpoznawania twarzy. Wykrywanie twarzy służy ustaleniu, gdzie w obrazie znajduje się twarz, aby można ją było zamazać. Rozpoznawanie twarzy służy identyfikacji osoby, dlatego oznacza inny cel i zwykle wyższe ryzyko. Jeżeli wiąże się z przetwarzaniem danych biometrycznych w celu jednoznacznego zidentyfikowania osoby fizycznej, może obejmować szczególne kategorie danych z art. 9 RODO.

W przypadku Gallio PRO automatyczne zamazywanie dotyczy twarzy i tablic rejestracyjnych. Oprogramowanie nie wykonuje anonimizacji strumienia wideo w czasie rzeczywistym. Nie wykrywa automatycznie logotypów, tatuaży, tabliczek z imionami, dokumentów ani treści widocznych na ekranach monitorów. Takie elementy mogą wymagać ręcznej redakcji w edytorze.

Warto także wskazać, czy narzędzie zapisuje logi zawierające dane osobowe. Jeżeli system nie zbiera logów z detekcjami twarzy i tablic rejestracyjnych oraz nie zapisuje danych osobowych w dziennikach, zmniejsza to zakres danych objętych powierzeniem. Nie zwalnia to jednak z obowiązku opisania samego przetwarzania materiału źródłowego.

Parametry techniczne i organizacyjne w umowie

Art. 32 RODO wymaga doboru środków bezpieczeństwa odpowiednich do ryzyka. W umowie lub załączniku technicznym warto opisać mierzalne parametry, aby uniknąć ogólnych deklaracji.

Obszar

Przykładowy parametr

Znaczenie compliance

Retencja

np. usunięcie plików roboczych w ciągu 24 lub 72 godzin od zakończenia zadania

Ograniczenie przechowywania zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. e RODO

Bezpieczeństwo dostępu

MFA, role użytkowników, zasada najmniejszych uprawnień

Kontrola dostępu do materiałów wideo

Incydenty

Zgłoszenie administratorowi bez zbędnej zwłoki, zgodnie z art. 33 ust. 2 RODO

Umożliwia administratorowi ocenę naruszenia i terminu 72 godzin z art. 33 ust. 1 RODO, jeżeli wymagane jest zgłoszenie organowi nadzorczemu

Jakość anonimizacji

procedura kontroli próbek, korekta manualna, dokumentacja wyjątków

Zmniejsza ryzyko pozostawienia niezamazanej twarzy lub tablicy

Odniesienia normatywne

Podstawą prawną jest art. 28 RODO, uzupełniony m.in. przez art. 4 pkt 7 i 8, art. 5, art. 9, art. 24, art. 32, art. 33, art. 35 oraz motywy 74, 78 i 81 RODO. Istotne znaczenie mają także Wytyczne EROD 07/2020 dotyczące administratora i podmiotu przetwarzającego, przyjęte w wersji 2.0 7 lipca 2021 r.

Komisja Europejska przyjęła również decyzję wykonawczą (UE) 2021/915 z 4 czerwca 2021 r. w sprawie standardowych klauzul umownych między administratorami a podmiotami przetwarzającymi na podstawie art. 28 ust. 7 RODO. Klauzule te mogą być wykorzystane jako wzorzec, ale w projektach wideo wymagają uzupełnienia o opis materiałów, przepływów danych, retencji, wsparcia technicznego i zasad ręcznej korekty anonimizacji.

Zobacz też