Umowa powierzenia przetwarzania - definicja
Umowa powierzenia przetwarzania to umowa lub inny instrument prawny wymagany przez art. 28 RODO, czyli rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r., stosowane od 25 maja 2018 r. Reguluje sytuację, w której podmiot przetwarzający przetwarza dane osobowe w imieniu administratora.
W kontekście anonimizacji zdjęć i nagrań wideo umowa powierzenia jest potrzebna wtedy, gdy dostawca narzędzia faktycznie ma dostęp do materiałów zawierających dane osobowe. Dotyczy to zwłaszcza twarzy osób, tablic rejestracyjnych, głosu w nagraniu, metadanych pliku lub innych informacji pozwalających pośrednio zidentyfikować osobę.
Sam zakup lub instalacja oprogramowania on-premise nie zawsze oznacza powierzenie. Jeżeli dostawca nie ma dostępu do plików, nie przetwarza nagrań na własnej infrastrukturze i nie uzyskuje zdalnego dostępu do środowiska klienta, może być wyłącznie dostawcą oprogramowania. Jeżeli jednak wykonuje hosting, zdalną diagnostykę, usługę anonimizacji, wsparcie z dostępem do materiału albo przetwarza dane w chmurze, zwykle działa jako podmiot przetwarzający w rozumieniu art. 4 pkt 8 i art. 28 RODO.
Kiedy dostawca narzędzia jest podmiotem przetwarzającym?
Ocena roli dostawcy zależy od faktycznych czynności, a nie od nazwy umowy. Europejska Rada Ochrony Danych w Wytycznych 07/2020 dotyczących pojęć administratora i podmiotu przetwarzającego, wersja 2.0 z 7 lipca 2021 r., wskazuje, że podmiot przetwarzający działa w imieniu administratora i nie określa samodzielnie głównych celów ani zasadniczych sposobów przetwarzania.
W projektach obejmujących zamazywanie twarzy i tablic rejestracyjnych praktyczna kwalifikacja wygląda następująco:
Model korzystania z narzędzia | Typowa rola dostawcy | Czy potrzebna jest umowa z art. 28 RODO? |
|---|---|---|
Oprogramowanie on-premise działa lokalnie, bez dostępu dostawcy do zdjęć i wideo | Dostawca oprogramowania | Zwykle nie, o ile brak dostępu do danych osobowych |
Dostawca świadczy zdalne wsparcie i może zobaczyć pliki, podgląd ekranu lub katalogi robocze | Podmiot przetwarzający | Tak |
Materiały są przesyłane do infrastruktury dostawcy w celu automatycznego zamazania twarzy lub tablic | Podmiot przetwarzający | Tak |
Dostawca sam decyduje o dalszym wykorzystaniu nagrań, np. do własnych celów treningowych | Możliwy odrębny administrator lub współadministrator | Sama umowa powierzenia może być niewystarczająca |
Co musi zawierać umowa powierzenia przetwarzania?
Minimalną treść umowy określa art. 28 ust. 3 RODO. Umowa powinna być konkretna, ponieważ wideo i zdjęcia mają inną skalę ryzyka niż proste dane tekstowe. Jedna klatka nagrania może zawierać wiele osób, pojazdów i cech kontekstowych.
W umowie należy opisać co najmniej następujące elementy:
- przedmiot i czas trwania przetwarzania, np. czas realizacji anonimizacji oraz okres przechowywania plików roboczych;
- charakter i cel przetwarzania, np. wykrywanie twarzy, wykrywanie tablic rejestracyjnych oraz zamazywanie wskazanych obszarów obrazu;
- rodzaj danych osobowych, np. wizerunek, numer rejestracyjny pojazdu, głos, metadane techniczne pliku;
- kategorie osób, np. pracownicy, klienci, przechodnie, uczestnicy zdarzenia, kierowcy;
- obowiązki i prawa administratora;
- zobowiązanie dostawcy do przetwarzania danych wyłącznie na udokumentowane polecenie administratora;
- zapewnienie, aby osoby upoważnione do przetwarzania danych zobowiązały się do zachowania poufności albo podlegały odpowiedniemu ustawowemu obowiązkowi poufności;
- obowiązek stosowania środków bezpieczeństwa zgodnie z art. 32 RODO;
- zasady korzystania z dalszych podmiotów przetwarzających zgodnie z art. 28 ust. 2 i 4 RODO;
- procedury usunięcia albo zwrotu danych po zakończeniu usługi, w tym usunięcia istniejących kopii, chyba że prawo Unii lub prawo państwa członkowskiego nakazuje dalsze przechowywanie danych;
- pomoc dostawcy przy realizacji praw osób oraz obowiązków z art. 32-36 RODO;
- prawo audytu i obowiązek udostępniania informacji niezbędnych do wykazania zgodności;
- obowiązek niezwłocznego poinformowania administratora, jeżeli zdaniem dostawcy wydane polecenie narusza RODO lub inne przepisy o ochronie danych.
Znaczenie dla anonimizacji zdjęć i nagrań wideo
Umowa powierzenia powinna precyzyjnie rozróżniać wykrywanie twarzy od rozpoznawania twarzy. Wykrywanie twarzy służy ustaleniu, gdzie w obrazie znajduje się twarz, aby można ją było zamazać. Rozpoznawanie twarzy służy identyfikacji osoby, dlatego oznacza inny cel i zwykle wyższe ryzyko. Jeżeli wiąże się z przetwarzaniem danych biometrycznych w celu jednoznacznego zidentyfikowania osoby fizycznej, może obejmować szczególne kategorie danych z art. 9 RODO.
W przypadku Gallio PRO automatyczne zamazywanie dotyczy twarzy i tablic rejestracyjnych. Oprogramowanie nie wykonuje anonimizacji strumienia wideo w czasie rzeczywistym. Nie wykrywa automatycznie logotypów, tatuaży, tabliczek z imionami, dokumentów ani treści widocznych na ekranach monitorów. Takie elementy mogą wymagać ręcznej redakcji w edytorze.
Warto także wskazać, czy narzędzie zapisuje logi zawierające dane osobowe. Jeżeli system nie zbiera logów z detekcjami twarzy i tablic rejestracyjnych oraz nie zapisuje danych osobowych w dziennikach, zmniejsza to zakres danych objętych powierzeniem. Nie zwalnia to jednak z obowiązku opisania samego przetwarzania materiału źródłowego.
Parametry techniczne i organizacyjne w umowie
Art. 32 RODO wymaga doboru środków bezpieczeństwa odpowiednich do ryzyka. W umowie lub załączniku technicznym warto opisać mierzalne parametry, aby uniknąć ogólnych deklaracji.
Obszar | Przykładowy parametr | Znaczenie compliance |
|---|---|---|
Retencja | np. usunięcie plików roboczych w ciągu 24 lub 72 godzin od zakończenia zadania | Ograniczenie przechowywania zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. e RODO |
Bezpieczeństwo dostępu | MFA, role użytkowników, zasada najmniejszych uprawnień | Kontrola dostępu do materiałów wideo |
Incydenty | Zgłoszenie administratorowi bez zbędnej zwłoki, zgodnie z art. 33 ust. 2 RODO | Umożliwia administratorowi ocenę naruszenia i terminu 72 godzin z art. 33 ust. 1 RODO, jeżeli wymagane jest zgłoszenie organowi nadzorczemu |
Jakość anonimizacji | procedura kontroli próbek, korekta manualna, dokumentacja wyjątków | Zmniejsza ryzyko pozostawienia niezamazanej twarzy lub tablicy |
Odniesienia normatywne
Podstawą prawną jest art. 28 RODO, uzupełniony m.in. przez art. 4 pkt 7 i 8, art. 5, art. 9, art. 24, art. 32, art. 33, art. 35 oraz motywy 74, 78 i 81 RODO. Istotne znaczenie mają także Wytyczne EROD 07/2020 dotyczące administratora i podmiotu przetwarzającego, przyjęte w wersji 2.0 7 lipca 2021 r.
Komisja Europejska przyjęła również decyzję wykonawczą (UE) 2021/915 z 4 czerwca 2021 r. w sprawie standardowych klauzul umownych między administratorami a podmiotami przetwarzającymi na podstawie art. 28 ust. 7 RODO. Klauzule te mogą być wykorzystane jako wzorzec, ale w projektach wideo wymagają uzupełnienia o opis materiałów, przepływów danych, retencji, wsparcia technicznego i zasad ręcznej korekty anonimizacji.