Czym jest Motyw 26 RODO?

Motyw 26 RODO - definicja

Motyw 26 RODO to część preambuły rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r., która wyjaśnia granicę między danymi osobowymi a informacjami zanonimizowanymi. Ma kluczowe znaczenie przy ocenie, czy zdjęcie albo nagranie wideo po zamazaniu twarzy lub tablic rejestracyjnych nadal podlega RODO.

Motyw 26 wskazuje, że zasady ochrony danych stosuje się do informacji dotyczących osoby zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania. Jednocześnie nie stosuje się ich do informacji anonimowych, czyli takich, które nie odnoszą się do osoby zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania, albo do danych osobowych zanonimizowanych w taki sposób, że osoby nie można już zidentyfikować.

Najważniejszy fragment Motywu 26 dotyczy testu rozsądnego prawdopodobieństwa identyfikacji. RODO nakazuje brać pod uwagę „wszelkie rozsądnie prawdopodobne sposoby”, które mogą zostać użyte przez administratora lub inną osobę do identyfikacji osoby fizycznej. Ocena nie ogranicza się więc do samego pliku wideo. Obejmuje także kontekst, dostępne zbiory danych, metadane, jakość obrazu, realne możliwości techniczne oraz koszt i czas potrzebne do identyfikacji.

Znaczenie Motywu 26 RODO dla anonimizacji zdjęć i wideo

W materiałach wizualnych identyfikacja osoby może wynikać z twarzy, sylwetki, głosu, tablicy rejestracyjnej, lokalizacji, ubioru, kontekstu zdarzenia lub kombinacji tych elementów. Samo usunięcie jednego identyfikatora nie zawsze oznacza anonimizację w rozumieniu RODO.

W praktyce Motyw 26 wymaga oceny, czy po zastosowaniu rozmycia twarzy lub tablic rejestracyjnych pozostają inne elementy pozwalające na identyfikację. Ocena powinna być udokumentowana, zwłaszcza gdy materiał ma zostać opublikowany, przekazany podmiotowi zewnętrznemu albo wykorzystany do celów szkoleniowych, dowodowych lub analitycznych.

Element nagrania

Znaczenie dla identyfikacji

Typowe działanie anonimizacyjne

Twarz

Bezpośredni identyfikator wizualny osoby fizycznej

Automatyczne wykrywanie twarzy i rozmycie

Tablica rejestracyjna

Może prowadzić do identyfikacji właściciela lub użytkownika pojazdu zależnie od kontekstu i dostępu do danych

Automatyczne wykrywanie tablic i rozmycie

Logo, tatuaż, identyfikator, ekran monitora

Może pośrednio wskazywać osobę, pracodawcę lub miejsce zdarzenia

Ręczne zamazanie w edytorze

Metadane pliku

Mogą ujawniać czas, urządzenie, lokalizację lub autora nagrania

Usunięcie lub ograniczenie metadanych

Test rozsądnego prawdopodobieństwa identyfikacji

Test z Motywu 26 nie wymaga wykazania, że identyfikacja na pewno nastąpi. Wystarczy ocenić, czy jest rozsądnie prawdopodobna przy użyciu dostępnych środków. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-582/14 Breyer wskazał, że należy badać, czy podmiot ma środki prawne i praktyczne pozwalające połączyć informacje z osobą.

W odniesieniu do zdjęć i nagrań wideo test powinien obejmować co najmniej kilka kryteriów. Nie każde kryterium ma tę samą wagę, dlatego ocena powinna być oparta na ryzyku i konkretnym celu przetwarzania.

  • Dostępność danych dodatkowych - na przykład grafiku pracy, listy uczestników wydarzenia, danych GPS lub rejestru pojazdów.
  • Jakość obrazu - rozdzielczość, ostrość, liczba klatek, ekspozycja i widoczność szczegółów.
  • Kontekst publikacji - materiał wewnętrzny ma zwykle inny profil ryzyka niż film udostępniony publicznie.
  • Unikalność sytuacji - rzadki pojazd, charakterystyczny ubiór lub mała grupa osób zwiększają ryzyko identyfikacji.
  • Odwracalność techniki - anonimizacja powinna być trwała, a nie tylko ukryta warstwą możliwą do usunięcia.

Anonimizacja a pseudonimizacja w świetle Motywu 26 RODO

Motyw 26 rozróżnia dane anonimowe od danych, które nadal można powiązać z osobą. Pseudonimizacja, zdefiniowana w art. 4 pkt 5 RODO, zmniejsza ryzyko, ale nie wyłącza stosowania RODO. Dane pseudonimizowane nadal są danymi osobowymi, jeżeli istnieją dodatkowe informacje pozwalające przypisać je osobie.

Wideo z zamazaną twarzą może być anonimowe tylko wtedy, gdy identyfikacja osoby nie jest rozsądnie prawdopodobna. Jeżeli administrator zachowuje oryginał nagrania i może łatwo zestawić go z wersją zamazaną, wersja robocza, proces i dostęp do oryginału muszą być objęte środkami z art. 25 i art. 32 RODO. Dotyczy to także kontroli dostępu, retencji plików źródłowych i rejestrowania operacji bez nadmiarowego utrwalania danych osobowych w logach.

Parametry techniczne istotne przy ocenie anonimizacji

Motyw 26 nie określa metryk technicznych. Wymaga jednak oceny skuteczności środków. W systemach do anonimizacji obrazu ocena powinna obejmować zarówno działanie algorytmu, jak i ryzyko pozostawienia identyfikatorów w materiale końcowym.

Parametr

Znaczenie

Przykład kontroli

Recall detekcji

Odsetek rzeczywistych twarzy lub tablic wykrytych przez model

Test na reprezentatywnej próbce nagrań

Precision detekcji

Odsetek poprawnych detekcji wśród wszystkich wskazań modelu

Przegląd fałszywych alarmów

Stabilność między klatkami

Czy rozmycie pozostaje na obiekcie podczas ruchu

Kontrola sekwencji klatka po klatce

Nieodwracalność maskowania

Czy rozmycia nie da się usunąć przez odczyt warstwy lub cofnięcie edycji

Eksport spłaszczonego pliku wynikowego

Retencja oryginałów

Czas przechowywania materiałów niezanonimizowanych

Polityka usuwania i ograniczenie uprawnień

Praktyczne zastosowanie Motywu 26 RODO w Gallio PRO

W procesie anonimizacji wideo Motyw 26 pomaga ustalić, czy efekt końcowy może być traktowany jako materiał zanonimizowany. Gallio PRO automatycznie wykrywa i zamazuje twarze oraz tablice rejestracyjne. Nie wykonuje anonimizacji w czasie rzeczywistym ani anonimizacji strumienia wideo.

Inne elementy, takie jak logotypy, tatuaże, tabliczki z imionami, dokumenty lub treści widoczne na monitorach, nie są wykrywane automatycznie. Mogą jednak zostać zamazane ręcznie w edytorze. Ma to znaczenie przy teście z Motywu 26, ponieważ każdy taki element może zwiększać rozsądne prawdopodobieństwo identyfikacji.

W Polsce ocena tablic rejestracyjnych pozostaje niejednolita. UODO i EROD traktują je ostrożnie w kontekście możliwej identyfikacji. Orzecznictwo NSA wskazywało natomiast, że sama tablica rejestracyjna nie zawsze stanowi dane osobowe. Przy materiale wideo bezpieczniejsza ocena powinna uwzględniać kontekst, możliwość połączenia danych oraz stanowisko TSUE dotyczące identyfikacji pośredniej.

Odniesienia normatywne Motywu 26 RODO

Motyw 26 należy czytać razem z definicją danych osobowych, zasadami przetwarzania i obowiązkami bezpieczeństwa. Nie jest samodzielnym przepisem nakładającym obowiązki, ale służy interpretacji norm RODO.

  • Rozporządzenie (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. - Motyw 26, art. 4 pkt 1, art. 4 pkt 5, art. 25, art. 32.
  • Grupa Robocza Art. 29, Opinion 05/2014 on Anonymisation Techniques, WP216, 10 kwietnia 2014 r.
  • TSUE, wyrok z 19 października 2016 r., C-582/14, Patrick Breyer przeciwko Bundesrepublik Deutschland.
  • EROD, Guidelines 3/2019 on processing of personal data through video devices, wersja 2.0, 29 stycznia 2020 r.

Zobacz też