Dane osób trzecich - definicja
Dane osób trzecich to dane osobowe osób innych niż wnioskodawca, które występują w tym samym zdjęciu lub nagraniu wideo. W praktyce są to przede wszystkim twarze przechodniów, pracowników, klientów, pasażerów, uczestników zdarzenia oraz tablice rejestracyjne pojazdów należących do innych osób lub przez nie używanych. Mogą to być także inne widoczne elementy pozwalające na identyfikację, na przykład identyfikator służbowy, charakterystyczny tatuaż, napis na odzieży lub obraz widoczny na ekranie monitora.
W kontekście RODO dane osób trzecich są oceniane na podstawie art. 4 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679, który definiuje dane osobowe jako informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej. Istotny jest nie tylko sam obraz twarzy, lecz także możliwość połączenia obrazu z miejscem, czasem, zachowaniem, numerem rejestracyjnym lub innymi informacjami dostępnymi administratorowi albo odbiorcy materiału.
Najczęstszy przypadek dotyczy realizacji prawa dostępu z art. 15 RODO. Jeżeli osoba żąda kopii nagrania, na którym sama występuje, administrator powinien udostępnić informacje jej dotyczące. Jednocześnie art. 15 ust. 4 RODO stanowi, że prawo do uzyskania kopii nie może niekorzystnie wpływać na prawa i wolności innych osób. Właśnie dlatego przed przekazaniem zdjęcia lub filmu należy ocenić dane osób trzecich i zastosować odpowiednią redakcję, najczęściej przez rozmywanie twarzy i tablic rejestracyjnych.
Zakres obowiązkowej redakcji danych osób trzecich
Redakcja nie oznacza automatycznego usunięcia całego nagrania. Celem jest ograniczenie widoczności tych elementów, które pozwalają zidentyfikować osoby inne niż wnioskodawca, przy zachowaniu sensu materiału i realizacji prawa osoby żądającej dostępu.
W materiale zdjęciowym lub wideo ocenie podlegają w szczególności następujące kategorie informacji:
- twarze osób trzecich, także częściowo widoczne, jeżeli pozwalają na identyfikację,
- tablice rejestracyjne pojazdów innych osób, szczególnie gdy są powiązane z miejscem, czasem lub zdarzeniem,
- wizerunek osoby jako dobro osobiste chronione przez art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego,
- wizerunek w rozumieniu art. 81 ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych,
- elementy kontekstowe, które w połączeniu z nagraniem mogą prowadzić do identyfikacji osoby trzeciej.
Obowiązek redakcji powinien być oceniany proporcjonalnie. Jeżeli osoba trzecia jest jedynie tłem większej sceny, a jej identyfikacja nie jest realna, zakres ingerencji może być mniejszy. Jeżeli jednak twarz jest wyraźna, a nagranie dotyczy zdarzenia spornego, incydentu bezpieczeństwa, szkody lub postępowania, ryzyko naruszenia praw tej osoby jest wyższe.
Podstawa prawna i stanowiska organów
Podstawą prawną oceny są przepisy RODO, przepisy krajowe dotyczące wizerunku oraz wytyczne organów ochrony danych. Kluczowe znaczenie mają zasady minimalizacji danych, integralności i poufności oraz ograniczenia celu.
Źródło | Znaczenie dla danych osób trzecich w nagraniach |
|---|---|
RODO, art. 4 pkt 1 | Określa, kiedy obraz osoby lub tablica rejestracyjna mogą być danymi osobowymi. |
RODO, art. 5 ust. 1 lit. b, c i f | Wymaga ograniczenia celu, minimalizacji danych oraz zapewnienia poufności przy udostępnianiu materiału. |
RODO, art. 15 ust. 3 i 4 | Reguluje wydanie kopii danych i ograniczenie wynikające z praw i wolności innych osób. |
Motyw 63 RODO | Wskazuje, że prawa innych osób nie powinny prowadzić do całkowitej odmowy, jeżeli możliwe są środki ochronne. |
EROD, Guidelines 01/2022, wersja 2.0 z 28 marca 2023 r. | Opisuje prawo dostępu i konieczność ochrony praw innych osób przy przekazywaniu kopii danych. |
EROD, Guidelines 3/2019, wersja 2.0 z 29 stycznia 2020 r. | Dotyczy przetwarzania danych przez urządzenia wideo, w tym realizacji praw osób nagranych. |
W Polsce dodatkowe znaczenie mają przepisy o ochronie wizerunku. Art. 81 ustawy o prawie autorskim przewiduje wyjątki od wymogu zezwolenia, między innymi dla osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, dla osoby stanowiącej jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz lub impreza publiczna oraz dla osoby, która otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie, o ile nie zastrzegła inaczej. Te wyjątki nie znoszą automatycznie obowiązków z RODO, ale wpływają na ocenę ryzyka i zakres redakcji.
Tablice rejestracyjne jako dane osób trzecich
Tablice rejestracyjne wymagają odrębnej oceny, ponieważ w Polsce istnieje rozbieżność między podejściem organów ochrony danych a częścią orzecznictwa sądów administracyjnych. UODO i EROD zasadniczo traktują tablice jako informację, która w określonym kontekście może prowadzić do identyfikacji osoby. W praktyce compliance oznacza to potrzebę ich zamazywania przed publikacją lub udostępnieniem nagrania osobie nieuprawnionej.
Jednocześnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego występowało stanowisko, że numer rejestracyjny pojazdu sam w sobie nie zawsze stanowi daną osobową. Dla administratora bezpieczniejsze operacyjnie jest podejście kontekstowe: jeżeli tablica jest powiązana z miejscem, czasem, zachowaniem kierowcy lub konkretnym zdarzeniem, należy traktować ją jako informację wymagającą redakcji.
Techniczna realizacja redakcji danych osób trzecich
Redakcja materiału wideo polega na wykryciu obszarów wymagających ochrony, śledzeniu ich w kolejnych klatkach oraz zastosowaniu trwałej modyfikacji obrazu. W przypadku twarzy i tablic rejestracyjnych stosuje się najczęściej rozmycie, pikselizację albo zasłonięcie maską.
W rozwiązaniach takich jak Gallio PRO automatyczne wykrywanie obejmuje twarze i tablice rejestracyjne. Oprogramowanie nie wykonuje anonimizacji w czasie rzeczywistym i nie anonimizuje strumienia wideo. Nie wykrywa automatycznie logotypów firm, tatuaży, tabliczek z imionami, dokumentów ani treści widocznych na monitorach. Takie elementy mogą wymagać ręcznej redakcji w edytorze.
W kontroli jakości warto stosować metryki znane z oceny systemów detekcji. Nie zastępują one analizy prawnej, ale pomagają ocenić ryzyko pozostawienia danych osób trzecich w materiale.
Metryka | Znaczenie praktyczne | Wzór |
|---|---|---|
Recall | Odsetek rzeczywistych twarzy lub tablic, które zostały wykryte. | TP / (TP + FN) |
Precision | Odsetek detekcji, które rzeczywiście były twarzami lub tablicami. | TP / (TP + FP) |
False negative | Niewykryta twarz lub tablica, która może pozostać jawna. | FN |
Kontrola klatkowa | Sprawdzenie, czy maska utrzymuje się przy ruchu, zasłonięciu i zmianie oświetlenia. | Ocena manualna lub półautomatyczna |
Anonimizacja a pseudonimizacja danych osób trzecich
Rozmycie twarzy lub tablicy w kopii nagrania może prowadzić do anonimizacji tylko wtedy, gdy identyfikacja osoby nie jest już możliwa przy użyciu racjonalnie dostępnych środków. Jeżeli administrator zachowuje oryginalne nagranie, a zanonimizowana kopia może być powiązana z oryginałem, w całym procesie nadal występuje przetwarzanie danych osobowych.
Przy ocenie skuteczności można korzystać z podejścia opisanego w ISO/IEC 20889:2018, które porządkuje terminologię technik de-identyfikacji. W praktyce ważne jest, aby redakcja była nieodwracalna w pliku wydawanym wnioskodawcy. Samo nałożenie edytowalnej warstwy lub efektu możliwego do usunięcia nie jest wystarczające.
Praktyczny kontekst zastosowania
Dane osób trzecich pojawiają się najczęściej przy obsłudze żądań dostępu do nagrań z monitoringu, materiałów z kamer pojazdów, dokumentacji szkód, nagrań z interwencji oraz zdjęć z miejsc publicznych. Administrator powinien udokumentować decyzję, jaki zakres materiału udostępnił, jakie elementy zamazał i dlaczego.
Minimalny proces compliance powinien obejmować kilka etapów. Najpierw należy ustalić tożsamość wnioskodawcy i zakres żądania. Następnie trzeba odnaleźć materiał, oznaczyć dane wnioskodawcy oraz dane osób trzecich, wykonać redakcję, przeprowadzić kontrolę jakości i dopiero wtedy przekazać kopię w bezpieczny sposób.