UWAGA: niniejszy tekst jest tłumaczeniem angielskiego artykułu pisanego z myślą o stanie prawnym w krajach Europy Zachodniej, gdzie obowiązek anonimizacji tablic rejestracyjnych jest niekwestionowanym standardem (zarówno na gruncie orzeczeń Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości jak i sądów krajowych). W Polsce natomiast jest to kwestia niejednoznaczna. Naczelny Sąd Administracyjny wydaje się iść na przekór UODO i konsensusu wśród palestry, wydawszy w ostatnich latach kilka wyroków w których stwierdza, że tablice rejestracyjne nie stanowią danych osobowych.UODO wydaje się nie podzielać tego stanowiska:
Na gruncie Wytycznych Grupy Roboczej Art. 29 i Wytycznych EROD 01/2020 dotyczących przetwarzania danych osobowych w kontekście pojazdów podłączonych do internetu i aplikacji związanych z mobilnością (Wersja 2.0 przyjęta 9 marca 2021), z których jednoznacznie wynika, że tablice rejestracyjne stanowią dane identyfikujące kierowcę , polski organ nadzorczy niezmiennie stoi na stanowisku, że numery rejestracyjne pojazdu są danymi osobowymi. Numery rejestracyjne, którymi właściciele dysponują przez cały czas posiadania pojazdu, mogą pozwolić na identyfikację konkretnych osób nie tylko odpowiednim organom, ale również osobom fizycznym np. sąsiadom, znajomym, współpracownikom - są oni w stanie powiązać numer rejestracyjny pojazdu z konkretną osobą. Ponadto inne osoby także mogą na podstawie numeru rejestracyjnego zidentyfikować właściciela pojazdu, składając odpowiednio uzasadniony wniosek do właściwych ewidencji. Numer rejestracyjny pojazdu może prowadzić do identyfikacji osoby. [1]
Przychyla się do tego większość prawników, którzy podkreślają, że choć tablice rejestracyjne same w sobie często nie są wystarczające do identyfikacji osoby to w połączeniu z innymi danymi (np. z CEPIK, w przypadku wycieku czy nieuprawnionego dostępu, tudzież danymi z urządzeń IOT czy parkingowych i autostradowych systemów billingowych).W praktyce więc np. firmy zajmujące się w Polsce liczeniem ruchu na drogach stosują anonimizację tablic rejestracyjnych (zobowiązują je do tego instytucje zlecające te działania).Chcąc mieć pewność jak należy postąpić w danym przypadku, najlepiej skonsultować się z dobrą kancelarią prawną bądź inspektorem ochrony danych.
Zamazywanie tablic rejestracyjnych to forma anonimizacji danych wizualnych, polegająca na ukrywaniu numerów rejestracyjnych pojazdów na zdjęciach i nagraniach wideo w taki sposób, aby nie było możliwe zidentyfikowanie osoby powiązanej z daną tablicą. Zgodnie z RODO oraz UK GDPR, tablica rejestracyjna stanowi dane osobowe, jeżeli odnosi się do osoby możliwej do zidentyfikowania, biorąc pod uwagę środki, które z rozsądnym prawdopodobieństwem mogą zostać użyte przez administratora danych lub inne podmioty do ustalenia tożsamości tej osoby [2]. Organy nadzorcze i oficjalne wytyczne często uznają tablice rejestracyjne widoczne na obrazach i nagraniach za dane osobowe, co sprawia, że zamazywanie tablic rejestracyjnych jest powszechnym środkiem zapewnienia zgodności przy publikowaniu treści wizualnych [3][4].
W kontekście publikacji biznesowych - takich jak kampanie marketingowe, materiały PR, prezentacje produktów czy nagrania publikowane przez sektor publiczny - zamazywanie tablic jest co do zasady oczekiwane, jeżeli niezamazana tablica rejestracyjna stanowiłaby dane osobowe i nie istnieje istotny powód, aby ją ujawniać. Decyzję tę determinują dwa kluczowe obowiązki wynikające z RODO i UK GDPR: 1) posiadanie podstawy prawnej do publikacji identyfikowalnej tablicy rejestracyjnej oraz 2) stosowanie zasady minimalizacji danych - ujawnianie wyłącznie informacji niezbędnych do realizacji celu [2][5]. Jeżeli pokazanie tablicy nie jest konieczne, należy ją zanonimizować przed publikacją.
Praktyczna ścieżka decyzyjna, stosowana przez wiele zespołów ds. zgodności, obejmuje:
Ujęcia uliczne wykorzystywane w kampaniach brandingowych: publikowane standardowo z zamazanymi tablicami rejestracyjnymi oraz twarzami. Dla odbiorcy rzadko ma znaczenie widoczność konkretnego numeru, a zamazanie ogranicza ryzyko identyfikacji.
Opinie klientów nagrywane na parkingach: jeżeli tablica rejestracyjna dotyczy osoby występującej w materiale i udzieliła ona świadomej zgody na publikację niezamazanego obrazu, część organizacji i tak decyduje się na zamazanie tablicy, aby spełnić zasadę minimalizacji i uniknąć wtórnego wykorzystania materiału poza kontekstem zgody. Zgoda musi być ważna i może zostać cofnięta - zamazanie zwiększa uniwersalność treści.
Prezentacje produktów z branży motoryzacyjnej: gdy widoczna tablica jest potrzebna do zaprezentowania funkcji, organizacje często korzystają z kontrolowanych zasobów - własnych pojazdów z tablicami testowymi lub nierealnymi - albo stosują syntetyczne nakładki zamiast publikowania prawdziwych numerów.
Nagrania policyjne lub z kontroli parkingowych publikowane przez organy publiczne: podlegają odrębnym przepisom i politykom (w Wielkiej Brytanii także szczególnym reżimom przetwarzania danych przez organy ścigania). W przypadku publikacji wiele instytucji stosuje zamazywanie tablic, chyba że ich ujawnienie jest niezbędne dla realizacji konkretnego interesu publicznego wynikającego z prawa, polityki lub potrzeb operacyjnych.
Jeżeli identyfikacja osoby fizycznej nie jest racjonalnie możliwa przy użyciu dostępnych środków, przepisy RODO i UK GDPR nie mają zastosowania [2]. Przykłady obejmują tablice, które są już nieczytelne z powodu odległości, ruchu lub rozdzielczości obrazu, albo takie, których w praktyce nie da się powiązać z konkretną osobą. Ocena ta jest zależna od kontekstu - inne możliwości identyfikacji ma nadawca czy platforma, a inne osoba prywatna - i powinna zostać udokumentowana w analizie ryzyka. W razie wątpliwości zamazywanie tablic pozostaje niskokosztowym i skutecznym środkiem.
Przetwarzanie danych przez osobę fizyczną w ramach wyłącznie osobistych lub domowych czynności nie podlega RODO [2]. Jest to jednak wyjątek bardzo wąski. Nie obejmuje on publikacji biznesowych, firmowych kanałów w mediach społecznościowych ani twórców działających komercyjnie. Orzecznictwo potwierdza, że systematyczne monitorowanie przestrzeni publicznej wyklucza zastosowanie tego wyjątku. Firmy nie powinny się na nim opierać.
Państwa członkowskie UE oraz Wielka Brytania przewidują wyjątki lub odstępstwa w celu pogodzenia ochrony danych z wolnością wypowiedzi i informacji [2][6]. Dziennikarstwo, filmy dokumentalne oraz niektóre formy twórczości artystycznej mogą korzystać ze specjalnych reżimów krajowych, które modyfikują lub wyłączają część obowiązków RODO. Zakres tych wyjątków jest zależny od jurysdykcji i zwykle wymaga wykazania konieczności oraz rozliczalności. Marketing i reklama co do zasady nie mieszczą się w tych celach szczególnych. Jeżeli wyjątek ma zastosowanie, zespoły dokumentują cel i konieczność - wówczas zamazywanie tablic rejestracyjnych może nie być wymagane, jeżeli ich pokazanie jest redakcyjnie niezbędne.
Temat | RODO UE | UK GDPR
|
|---|---|---|
Czy tablice to dane osobowe? | Tak, jeżeli możliwa jest bezpośrednia lub pośrednia identyfikacja osoby - test z motywu 26 [2] | Takie samo podejście - interpretacja zgodna z wytycznymi ICO [4][5] |
Typowa podstawa prawna publikacji | Prawnie uzasadnione interesy (po przeprowadzeniu testu); zgoda możliwa, lecz mało stabilna przy szerokiej publikacji [2] | To samo - prawnie uzasadnione interesy często stosowane zgodnie z metodyką UK GDPR/ICO [5] |
Minimalizacja danych | Ujawnia się tylko to, co niezbędne do celu - zamazywanie stosowane, gdy tablica nie wnosi wartości [2] | Ten sam obowiązek na gruncie UK GDPR i DPA 2018 (jeżeli ma zastosowanie) [6] |
Wyjątki dot. wolności wypowiedzi | Wdrożone w prawie krajowym na podstawie art. 85 - zakres zróżnicowany [2] | Uregulowane w Data Protection Act 2018 dla celów dziennikarskich, akademickich, artystycznych i literackich [6] |
Wyjątek domowy | Dotyczy wyłącznie czynności czysto osobistych - wąski zakres [2] | Tak samo - nie obejmuje publikacji biznesowych [5] |
Wytyczne dot. wideo | Wytyczne EROD 3/2019 dotyczące przetwarzania danych za pomocą urządzeń wideo [3] | Wytyczne ICO dotyczące monitoringu wideo i obrazów jako danych osobowych [4][5] |
Zespoły publikujące treści wizualne na dużą skalę zazwyczaj wdrażają pięć kluczowych mechanizmów:
Jeżeli szukasz rozwiązania on-premise zgodnego z tymi praktykami, sprawdź Gallio PRO.
Prawnie uzasadniony interes jest często praktyczną podstawą prawną do publikowania obrazów z przestrzeni publicznej. Analiza uwzględnia oczekiwania odbiorców, publiczny charakter miejsca oraz to, czy ten sam cel można osiągnąć poprzez zamazywanie tablic rejestracyjnych. Jeżeli maskowanie nie wpływa na realizację celu, wiele organizacji traktuje je jako prosty sposób ograniczenia ryzyka i wzmocnienia oceny. Gdy pokazanie tablicy jest konieczne - na przykład w śledczym filmie dokumentalnym objętym reżimem wolności wypowiedzi - konieczność ta powinna być jasno udokumentowana wraz z uzasadnieniem redakcyjnym.
Chcesz przetestować workflow anonimizacji danych wizualnych z przetwarzaniem on-premise i punktami kontroli? Pobierz demo Gallio PRO.
1) Automatyzuj wykrywanie tablic rejestracyjnych przy użyciu modeli trenowanych na regionalnych formatach i trudnych kątach. 2) Łącz detekcję z solidnym maskowaniem - mozaiką lub rozmyciem Gaussa - renderowanym w docelowej rozdzielczości. 3) Stosuj jednoczesne zamazywanie twarzy i tablic rejestracyjnych w jednym przebiegu. 4) Utrzymuj odwracalny pipeline wyłącznie w bezpiecznym środowisku i publikuj wersje nieodwracalnie zanonimizowane. 5) Zapewnij interfejs redakcyjny do ręcznych poprawek przed eksportem.
Szukasz neutralnych wytycznych lub audytu prywatności istniejącego pipeline’u? Skontaktuj się z nami.
Nie. Są danymi osobowymi wtedy, gdy możliwa jest identyfikacja osoby przy użyciu środków, które z rozsądnym prawdopodobieństwem mogą zostać zastosowane. W wielu realnych scenariuszach publikacji tablice są traktowane jako dane osobowe, dlatego zamazywanie jest powszechną praktyką zgodności [2][3][4].
Niekoniecznie. Wiele organizacji opiera się na prawnie uzasadnionych interesach przy publikacji obrazów z przestrzeni publicznej, z zachowaniem testu równowagi i minimalizacji danych. Zgoda może się sprawdzić przy kontrolowanych nagraniach, ale jest nietrwała przy szerokim wykorzystaniu i możliwości jej cofnięcia [2][5].
Tylko wtedy, gdy aktywność ma wyłącznie charakter osobisty lub domowy. Działalność komercyjna, organizacyjna lub wykonywana na zlecenie zwykle nie kwalifikuje się do tego wyjątku [2].
Miejsce publiczne nie wyłącza ochrony danych. Jeżeli tablica rejestracyjna umożliwia identyfikację osoby, publikacja nadal wymaga podstawy prawnej i minimalizacji. Zamazywanie pozostaje proporcjonalnym środkiem [2][3].
Może nią być, jeśli maska jest nieodwracalna w opublikowanej jakości i nie pozostają inne identyfikatory. Jeżeli możliwe jest odtworzenie danych lub inne cechy pozwalają na identyfikację, wynik nadal może stanowić dane osobowe - decyzja zależy od kontekstu [2][3].
Jeżeli tablica nie odnosi się do możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej, ryzyko jest mniejsze. Jednak w zależności od kontekstu tablice mogą umożliwiać wnioskowanie o pracownikach, trasach lub klientach. Dlatego wiele zespołów nadal stosuje zamazywanie.
Wiele organizacji wybiera rozwiązania on-premise, aby ograniczyć transfer surowych nagrań oraz zachować pełną kontrolę nad bezpieczeństwem i retencją danych. Korzyści wydajnościowe i kosztowe zależą od skali i środowiska.
